Dự án Quản lý rừng bền vững và Bảo tồn đa dạng sinh học (VFBC) được cho là chương trình hỗ trợ có ý nghĩa rất lớn với Vườn Quốc gia Cúc Phương.
Để làm rõ hơn hiệu quả của chương trình này đối với công tác quản lý, bảo tồn của Vườn Quốc gia Cúc Phương, phóng viên Báo Nông nghiệp và Môi trường đã trao đổi với ông Vũ Văn Dũng, Phó Giám đốc Vườn quốc gia Cúc Phương về kết quả thực hiện Dự án Quản lý rừng bền vững và Bảo tồn đa dạng sinh học (VFBC) giai đoạn 2021 - 2025.
Thưa ông, ông đánh giá như thế nào về kết quả của Dự án VFBC sau gần 5 năm triển khai tại Vườn quốc gia Cúc Phương?
Có thể khẳng định Dự án VFBC là một trong những chương trình hỗ trợ có ý nghĩa rất quan trọng đối với công tác bảo tồn thiên nhiên tại Cúc Phương trong giai đoạn vừa qua.
Mặc dù nguồn lực đầu tư không quá lớn, nhưng dự án được thiết kế đúng những lĩnh vực mà Cúc Phương cần tăng cường, từ quản lý bảo vệ rừng, bảo tồn đa dạng sinh học, nâng cao năng lực thực thi pháp luật, hỗ trợ cộng đồng vùng đệm cho đến truyền thông và giáo dục môi trường.
Công tác truyền thông của dự án hướng đến nhiều đối tượng, nhiều lứa tuổi. Ảnh: Cúc Phương.
Trong giai đoạn 2021-2025, dự án đã triển khai 91 hoạt động, hoàn thành 85 hoạt động, đạt tỷ lệ 93%. Tổng giá trị thực hiện đạt gần 655 nghìn USD, tương đương 79% tổng nguồn vốn được phân bổ cho Vườn quốc gia Cúc Phương.
Quan trọng hơn, dự án đã tạo ra những thay đổi tích cực trên hầu hết các lĩnh vực hoạt động của Vườn.
Năng lực quản lý bảo vệ rừng được nâng lên; hệ thống tuần tra, giám sát đa dạng sinh học ngày càng bài bản hơn; đội ngũ cán bộ được đào tạo và tiếp cận các phương pháp quản lý hiện đại; các trang thiết bị phục vụ bảo tồn được tăng cường; sự tham gia của cộng đồng địa phương trong bảo vệ rừng ngày càng hiệu quả.
Thông qua dự án, hơn 350 lượt cán bộ, viên chức và người lao động của Vườn đã được đào tạo, tập huấn về quản lý rừng bền vững, bảo tồn đa dạng sinh học, tuần tra SMART, giám sát loài và các công cụ quản lý hiện đại.
Đặc biệt, những kết quả theo dõi thực địa cho thấy nhiều chỉ số về đa dạng sinh học tiếp tục được duy trì theo hướng tích cực, nhiều loài động vật hoang dã quý hiếm tiếp tục được ghi nhận trong sinh cảnh tự nhiên. Đây là tín hiệu rất đáng khích lệ đối với những người làm công tác bảo tồn.
Trung tâm diễn giải môi trường Vườn Quốc gia Cúc Phương trong khuôn khổ dự án VFBC được khai trương. Ảnh: Cúc Phương.
Theo ông, đâu là dấu ấn nổi bật nhất mà Dự án VFBC đã mang lại cho Vườn Quốc gia Cúc Phương?
Tôi cho rằng dự án để lại ba dấu ấn rất quan trọng. Thứ nhất, dự án đã tác động đồng thời đến cả ba trụ cột của bảo tồn hiện đại, gồm bảo vệ rừng, bảo tồn đa dạng sinh học và phát triển cộng đồng. Đây là cách tiếp cận toàn diện bởi bảo tồn thiên nhiên không thể tách rời sinh kế và sự đồng hành của người dân địa phương.
Thứ hai, dự án góp phần chuyển đổi phương thức quản lý theo hướng hiện đại hơn. Nếu trước đây nhiều hoạt động chủ yếu dựa vào kinh nghiệm và tuần tra truyền thống thì hiện nay chúng tôi đã từng bước chuẩn hóa quy trình, tăng cường ứng dụng công nghệ, dữ liệu và các công cụ giám sát hiện đại trong quản lý tài nguyên rừng và đa dạng sinh học.
Đáng chú ý, hệ thống giám sát đa dạng sinh học đã được tăng cường với 37 điểm bẫy ảnh trên toàn Vườn quốc gia, thực hiện 4.513 đêm khảo sát và ghi nhận 4.373 phát hiện độc lập về động vật hoang dã. Đây là nguồn dữ liệu khoa học rất quan trọng phục vụ quản lý thích ứng và bảo tồn lâu dài.
Thứ ba, dự án đã giúp nâng cao năng lực nội sinh của Vườn quốc gia Cúc Phương. Những kiến thức, kỹ năng, trang thiết bị và hệ thống quản lý được xây dựng trong quá trình thực hiện dự án sẽ tiếp tục phát huy hiệu quả nhiều năm sau khi dự án kết thúc.
Các đại diện của USAID làm việc với Vườn Quốc gia Cúc Phương. Ảnh: Cúc Phương.
Bên cạnh thành công trong công tác bảo tồn, Dự án đã mang lại những lợi ích gì cho cộng đồng vùng đệm, thưa ông?
Một trong những điểm chúng tôi đánh giá cao ở dự án là đã đặt cộng đồng vào vị trí trung tâm của công tác bảo tồn.
Thông qua các mô hình sinh kế thân thiện với môi trường, phát triển lâm sản ngoài gỗ, du lịch sinh thái dựa vào cộng đồng và các hoạt động tuần tra có sự tham gia của người dân, dự án đã góp phần tạo thêm việc làm, tăng thu nhập và nâng cao nhận thức về giá trị của tài nguyên rừng.
Dự án đã hỗ trợ trực tiếp cho 280 hộ dân thuộc 4 cộng đồng vùng đệm phát triển chuỗi giá trị cây dược liệu; 31 hộ dân tại Bản Khanh tham gia mô hình du lịch cộng đồng. Tổng số người được hỗ trợ sinh kế và tạo việc làm đạt 330 người, vượt 177% so với chỉ tiêu ban đầu.
Điều quan trọng hơn là mối quan hệ giữa Vườn quốc gia và cộng đồng ngày càng được củng cố. Người dân không còn chỉ là đối tượng thụ hưởng mà từng bước trở thành đối tác cùng tham gia quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị của rừng.
Trong thời gian tới, chúng tôi sẽ tiếp tục phát huy những nền tảng mà dự án đã tạo dựng; đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ trong bảo tồn; tăng cường sự tham gia của cộng đồng; thúc đẩy giáo dục môi trường; phục hồi các loài nguy cấp, quý hiếm và xây dựng Cúc Phương trở thành trung tâm chia sẻ kinh nghiệm về bảo tồn thiên nhiên, cứu hộ, phục hồi và tái thả động vật hoang dã của Việt Nam.
Có thể nói, giá trị lớn nhất của Dự án VFBC không nằm ở gần 655 nghìn USD đã đầu tư hay số lượng hoạt động đã hoàn thành, mà ở việc góp phần tạo dựng một nền tảng bảo tồn hiện đại, nơi rừng được bảo vệ tốt hơn, động vật hoang dã có cơ hội phục hồi tốt hơn và cộng đồng trở thành đối tác của bảo tồn. Đó là những giá trị sẽ tiếp tục được phát huy trong nhiều năm tới.
Trân trọng cảm ơn ông!
#Cucphuongnationalpark
Hotline: 1800 5555 88
---------------------------------------
VƯỜN QUỐC GIA CÚC PHƯƠNG
Xã Cúc Phương, tỉnh Ninh Bình
Địa chỉ: https://goo.gl/maps/boYz4fJ1AEsn3RSY6
Website: https://vuonquocgiacucphuong.vn/vi/
Website mới phiên bản Beta: https://cucphuongtrekkingtour.com/
Website: http://dulichcucphuong.com.vn/
Website: http://cucphuongtourism.com.vn/
